پرارجاعترین مقالات قرن ۲۱!
وقتی سخن از دستاوردهای بزرگ علمی به میان میآید، معمولاً ذهنها به سمت واکسن کرونا، کشف امواج گرانشی یا فناوری ویرایش ژنوم با استفاده از CRISPR معطوف میشود. با این حال، بررسیهای اخیر منتشر شده در مجله Nature نشان میدهد که هیچیک از این دستاوردها در صدر فهرست پرارجاعترین مقالات علمی قرن قرار ندارد.
آنچه بیشترین ارجاع را گرفته، متدها و ابزارهای پژوهشی هستند؛ روشهایی که دانشمندان برای تحقیقات روزمره به آنها تکیه می کنند.
🧠پراستنادترین مقاله قرن ۲۱، کار محققان مایکروسافته (۲۰۱۶) روی ResNet؛ الگوریتمی که مسیر رو برای هوش مصنوعیهای امروزی مثلAlphaGo ، AlphaFold و ChatGPT هموار کرد.
در ادامه، مقالاتی که به تدوین روشهای استاندارد تحلیل دادههای ژنتیکی، معرفی تحلیل تماتیک (Thematic Analysis) در روانشناسی بهعنوان یکی از پرکاربردترین رویکردهای پژوهش کیفی در علوم انسانی و همچنین مرجع بالینی DSM-5 برای تشخیص اختلالات روانی پرداختهاند، در جایگاههای بالای این فهرست قرار دارند.
🧬رتبه دوم، به مقالهای اختصاص یافته است که روش ساده و پرکاربرد سنجش بیان ژن با استفاده از qPCR (روش 2–ΔΔCt) را تشریح میکند؛ روشی که همچنان یکی از ابزارهای بنیادین در حوزههای زیستشناسی مولکولی و پزشکی به شمار میرود.
📊رتبه سوم، مربوط به مقالهای در حوزه روانشناسی که به معرفی و تبیین روش تحلیل تماتیک پرداخته (Thematic Analysis) و در حال حاضر بهعنوان یکی از منابع اصلی برای هزاران پژوهشگر مطالعات کیفی مورد استفاده قرار میگیرد.
📕رتبه چهارم، رو DSM-5، بهعنوان مرجع اصلی تشخیص اختلالات روانی، اختصاص یافته است که همچنان در روانپزشکی بهعنوان استاندارد بینالمللی شناخته میشود.
💻نرمافزارها و الگوریتمهای تخصصی نیز در میان منابع پراستناد قرار دارند؛ مثل SHELX برای تعیین ساختار مولکولی و الگوریتم Random Forests در حوزه یادگیری ماشین لرنینگ.
🎗️در حیطه سلامت نیز گزارشهای جهانی GLOBOCAN در زمینه آمار شیوع سرطان و مقالهی تأثیرگذار Hallmarks of Cancer از جمله منابع پراستناد محسوب میشوند.
🔍نتیجه نهایی این است: هرچند نامهایی مانند بوزون هیگز یا واکسنهای mRNA رو بیش از سایر دستاوردها در سطح عمومی شناخته شدهاند، اما در پیشزمینه علم، این روشها و ابزارها هستند که بیشترین تأثیرگذاری و بالاترین میزان استناد علمی را به خود اختصاص دادهاند.
✨ پیام کلیدی این فهرست آن است که ماندگاری در علم صرفاً به کشفیات بزرگ محدود نمیشود؛ بلکه به روشها و دستورالعملهایی وابسته است که امکان انجام پژوهش را برای نسلهای آینده فراهم میکنند. به بیان دیگر، پیشرفت علم عمدتاً بر پایه «چگونگی انجام کارها» شکل میگیرد، نه صرفاً بر پاسخهای بزرگ.
📑منبع:
https://www.nature.com/articles/d41586-025-01125-9
•گردآورنده محتوا: زهراسادات حمیدین
دکتری علوم شناختی
