آیا ولع میتواند پیشبینی کند چه کسی در درمان اعتیاد موفق خواهد بود؟
📄این پرسش کلیدی محور پژوهشی تازه است که بهتازگی در ژورنال معتبر Addiction ( با ضریب تاثیر ۶.۳۴) منتشر شده و به یکی از چالشهای اساسی درمان اعتیاد پرداخته است. مقاله تولمی و همکاران با عنوان
"Craving self-reports as outcome measures in drug addiction trials: A systematic review of ClinicalTrials.gov"
به رهبری دکتر حامد اختیاری و توسط گروهی از پژوهشگران ایرانی به انجام رسیده و یکی از نخستین مرورهای نظاممند در این مقیاس محسوب میشود که بهطور ویژه به نحوه استفاده از ولع بهعنوان شاخص پیامد در کارآزماییهای درمان اعتیاد میپردازد.
🔬در این مطالعه، پژوهشگران بیش از ۱۲۵۰ کارآزماییهای بالینی ثبتشده را مرور کردهاند تا نشان دهند چه میزان از این پژوهشها از گزارشهای خوداظهاری ولع برای سنجش موفقیت درمان استفاده کردهاند. یافتهها بیانگر آن است که اگرچه ولع در شمار قابلتوجهی از مطالعات بهعنوان یک شاخص مهم در نظر گرفته میشود، همچنان بخش بزرگی از پژوهشها آن را بهطور جدی بهعنوان پیامد اصلی مورد استفاده قرار نمیدهند. در مواردی که ولع بهعنوان پیامد ارزیابی شده است، بیشتر در قالب یک شاخص ثانویه یا اکتشافی مدنظر قرار گرفته و جایگاه ثابت و قطعی در طراحی کارآزماییهای درمانی ندارد.
💊از نظر نوع ماده، تمرکز بسیاری از این مطالعات بر درمان وابستگی به نیکوتین و الکل بوده است و موادی مانند اپیوئیدها و محرکها در اولویت پایینتری قرار داشتهاند.
در مورد ابزارهای سنجش ولع نیز مشخص شد که بیشتر پژوهشها از پرسشنامههای چندسؤالی معتبر استفاده کردهاند و ابزارهای ساده و تکسؤالی سهم کمتری داشته است. این موضوع نشان میدهد که در سطح جهانی، هنوز انسجام کافی در شیوه ارزیابی ولع وجود ندارد و هر مطالعه با رویکرد متفاوتی این متغیر را اندازهگیری کرده است.
🔎این مرور نظاممند نشان میدهد که اگرچه استفاده از ولع بهعنوان شاخص پیامد در درمانهای اعتیاد رو به افزایش است، نبود استانداردهای مشترک و تفاوتهای فراوان در ابزارهای اندازهگیری، مانعی مهم برای مقایسه نتایج و کاربرد بالینی آنها به شمار میرود. نویسندگان مقاله تأکید میکنند که تدوین چارچوبها و دستورالعملهای مشترک برای سنجش ولع یک ضرورت جدی است تا کیفیت پژوهشها، قابلیت تعمیم نتایج و در نهایت موفقیت درمانهای مبتنی بر شواهد ارتقا یابد.
در صورتی که علاقمند به یادگیری انجام یک مطالعه مروری نظامند هستید، میتوانید در چهارمین کارگاه تربیت پژوهشگر که با موضوعیت اصول نگارش مقالات مروری نظاممند در آکادمی باشگاه مغز برگزار شده است، شرکت نمایید. (جهت مشاهده کلیک کنید!)
📑منبع:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/add.70064
•گردآورنده محتوا: آرش خجسته زنوزی
پزشک، پژوهشگر نوروساینس و اعتیاد
