بحران مفهومی در دنیای استفاده مشکل ساز از اینترنت؛ چطور می توان در پژوهشها به یک زبان مشترک رسید؟
🔎 یکی از مهمترین چالشهای مربوط به پژوهشهای فضای اعتیاد به اینترنت، یا به تعبیر علمی و صحیحتر، «استفاده مشکل ساز از اینترنت» یا "Problematic Usage of the Internet - PUI" این است که متخصصان و پژوهشگران هنوز درباره نام گذاری این پدیده توافق ندارند.
⚠️ در مطالعات مختلف، اصطلاحات متعددی برای بررسی استفاده مشکل ساز از اینترنت بیان شدهاند که همین موضوع منجر به عدم قابلیت مقایسه و تعمیمپذیری یافتههای آنها با یکدیگر و درک سختتر ما از ماهیت این مسئله شده است.
🔍در پژوهش مرور نظاممندی که به تازگی توسط آزمایشگاه دکتر حامد اختیاری و به رهبری دکتر مهران زارع بیدکی انجام گرفته و در نشریه Journal of Behavioral Addictions با ضریب اثر ۶.۲ به چاپ رسیده، بالغ بر ۲۵۰۰ مقاله منتشر شده در این حوزه در بین سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ مورد بررسی قرار گرفتهاند.
📚این مطالعه نشان داده است که تنها ۱۳٪ از مطالعات از اصطلاح کلی “PUI” استفاده کرده و اکثریت مقالات دیگر از نامهای جدید و خاص اختلالات بهره بردهاند. در نتیجه، دسترسی آسان و علمی به مطالعات صورت گرفته در این فضا به دشواری ممکن است.
🔠❓زیرشاخههای خاص پژوهش شده در دنیای استفاده مشکل ساز از اینترنت شامل چه رفتارهایی هستند؟
🎮اختلال بازیهای آنلاین آسیبزا (Problematic Online Gaming Disorder)
🎰 اختلال قمار آنلاین آسیب زا (Problematic Online Gambling Disorder)
🛒 اختلال تجارت و خرید آنلاین آسیب زا (Problematic Online Buying–Shopping Disorder)
🔞 اختلال رفتار جنسی اجباری آنلاین (Online Compulsive Sexual Behavior Disorder)
📱 استفاده مشکل ساز از شبکه های اجتماعی (Problematic Usage of Social Media)
🩺 سایبرکندریا (Cyberchondria)؛ جستجوی مکرر اطلاعات پزشکی بهصورت اینترنتی
💬 قلدری سایبری (Cyberbullying)؛ ارسال مکرر پیامهای تهدید آمیز یا توهین آمیز به دیگران
📂 جمع آوری دیجیتال (Digital Hoarding)؛ انباشت بیش از حد محتوای دیجیتال مانند ایمیلها، فایلها، رسانهها و نرمافزارها
🧩🌐استفاده مشکلساز از اینترنت چه چارچوب و دستهبندی علمی و فراگیری میتواند داشته باشد؟
✌️محققان در این مطالعه با مقایسه این حوزه با فضای اختلالات مصرف مواد و اختلالات وسواسی-اجباری که از چارچوبهای فراگیر و موفق مورد استفاده در دنیای روان پزشکی هستند استدلال میکنند که استفاده مشکل ساز از اینترنت نیز می تواند از یک ساختار دو سطحی بهره ببرد:
⏺دستهبندی کلی با ویژگیهای مشترک در بین اختلالات
⏺زیرشاخههای خاص برای هر یک از اختلالات در راستای دستهبندی کلی
🧩🌐ارائه چارچوب دو سطحی تعریف استفاده مشکلساز از اینترنت میتواند چه فوایدی برای جامعه علمی داشته باشد؟
🆕استفاده از دسته بندی کلی "Problematic Usage of the Internet" به عنوان یک مفهوم فراگیر میتواند هماهنگی مطالعات، توسعه ابزارهای اندازهگیری و درمانی مشترک، و پیشرفت تحقیقاتی در این حوزه را به طور محسوسی افزایش داده و هم زمان با تغییرات سریع فناوری، اصطلاحات علمی را به روز نگه دارد.
📑منابع:
•گردآورنده محتوا: آرش خجسته زنوزی
پزشک، پژوهشگر نوروساینس و اعتیاد
